Mark Mylod (yön.) | Ralph Fiennes, Anya Taylor-Joy, Nicolas Hoult (oy.)
Spoiler içerir
Gastronomi tarihinin en olağandışı menüsü. Televizyon dizisi izlemeyenlerin bile adlarını bilmekten geri kalmadığı Game of Thrones, Succession ve Shameless gibi dizilerin yönetmenliğini yapmış Mark Mylod’un 4. sinema filmi The Menu, bir grup varlıklı insanın hususi bir adada hizmet vermekte olan dünyanın en meşhur şeflerinden Julian Slowik‘in (Ralph Fiennes) yemeklerini tatmak için bu adaya seyahat etmesiyle başlıyor.
İlk dakikalarından itibaren her an kuşkulu bir ortamda geçtiği hissedilen filmde bu variyetli insanlara özel olarak ve sadece onlara özel olarak hazırlanmış bir menünün ‘zarif’ sekanslarını izliyoruz. Bu menü yalnızca bir yemek menüsü olmanın ötesine geçiyor. İşine eşi görülmemiş bir adanmışlıkla bağlı Slowik hikayenin aslında yalnızca bir yemek tadımı veya degüstasyon işiyle bağlı kalmadığını hikayenin bir diğer kahramanıyla açıklıyor: Margot Mills (Anya Taylor-Joy). Adaya plandaki bir pürüz sonucu gelmiş olan Mills menüyü yalnızca raydan çıkarmakla kalmayıp Slowik‘in iç dünyasına da bir pencere açıyor. Bu ikilinin konuşmalarından anlıyoruz ki Şef, bu ekstravagan geceyle adım adım geçmişiyle hesaplaşmayı planlamakta. Dünyayı alanlar ve verenler üzerinden tanımlayarak sınıfsal bir ayrıma işaret edip yanlışlıkla kendini bu incelikle hazırlanmış menünün bir parçası olarak bulan Mills‘ı da bu şekilde veren olarak adlandırarak kendi kampına davet ediyor fakat yine de ona da bir imtiyaz bahşetmiyor. Adadaki herkesle bir hesaplaşma peşinde olan Şef, esasında bu işten kendisini de tenzih etmiyor. Sekanslarda sırasıyla tüm ayrıntılarının özenlice planlandığı monolitik bir hikaye anlatan Slowik‘in bu noktaya nasıl sürüklendiğine ise yine Mills aracılığıyla tanık oluyoruz.
Dünyanın en ünlü, en zor rezervasyon yaptırılan, rezervasyon sırasında haftalarca beklenen Şef‘in bir nevi bir Karl Marx teorisi olan alienation of labor yaşadığını söylemek çok da yanlış olmaz. Kendi emeğine, yani tam olarak kendisine yabancılaşan Şef bu durumdan hiçbir şekilde tatmin olmak bilmeyen gecenin davetlileri gibi doyumsuz ve olağanüstü varlıklı insanları sorumlu tutuyor. Küstahça bencilliklerine gerekçeler uyduran müşterilerine (!) karşı bir ayna tutarak onları kendileriyle yüzleştiriyor. Hatta alienation of labor eleştirisini yeri geldiğinde kendisinin yanı sıra müşterilerine yönelttiği ve onları da kendilerine yabancılaşmakla suçladığı da oluyor. İnsanlıktan uzaklaşmış bu kişileri samimi olmamakla, insan olmamakla, canavarlaşmakla suçluyor. Fakat, yalnız onlarla hesaplaşmakla yetinmiyor, aynı eleştiri oklarını kendisine de yöneltiyor. Nitekim gecenin menüsünün tek hedefi de bu alienation of labor‘ı sona erdirip insani benliklerine vurulmuş zincirleri kırmak. Kendilerini tekrar bularak yabancılaşmadan kurtulmak ve özgürleşmek. Hikayeye bir tesadüf sonucu dahil olmuş Mills‘ın da kurtuluşu Şef‘in bu yabancılaşma etkisinden uzaklaştığı tek bir andan geçiyor: Slowik‘in özünü hatırladığı, gerçek benliğine döndüğü tek an. Şef, bu özel an dışında özgürleşme ve özgürleştirme hedefini tüm müşterileriyle paylaşma konusunda kararlılığını sürdürüyor ve adım adım menüsünü servis etmeye devam ediyor.
Sınıfsal çatışma temeline oturtulmuş The Menu, Marx’ın alienation of labor konseptinden de yararlanarak insanın doğasına, belki insanın doğasının bozulmasına, bencilliğin doğadışılığına dikkat çekerek bir birey ve toplum eleştirisi yapıyor. Topluma karşı vahşi ve tutarsız bireyselleşmeyi hedefine alıyor. Tüm bunları yaparken de gerilimi en üst noktada tutarak, sürprizlerini fazla açık etmiyor. Müziklerinin gerilime ve anlatıya ölçülü bir şekilde ayak uydurduğu, oyuncuların iğneleyici mizahı dikkatlice desteklediği The Menu seyirciye tam teşekküllü bir deneyim, diğer bir deyişle menü, sunuyor. Ralph Fiennes’ın ikonik bir performans ortaya koyduğu film ileride bu janrın kültleri arasına girmeye aday.
4/5
Filmin web sayfaları:
The Menu (2022) – IMDb
The Menu (2022) – Letterboxd
Engin Ozcan 